جنگل،زیباترین جلوه طبیعت (حفظ و نگهداری آن وظیفه همگانی است)
بیا تا گل برافشانیم و........ فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ :علی امیدی
مطالب اخیر
نویسندگان

مقدمه

 

     همانطوریکه می دانیم طبق قانون حفاظت و بهره برداری ، قطع و بهره برداری اشجار جنگلی منوط به اخذ مجوز قطع از دستگاه متولی مدیریت جنگل ها یعنی سازمان جنگلها، مراتع وآبخیزداری کشور است که توسط ادارات کل منابع طبیعی استان ها و ادارات منابع طبیعی شهرستانها بترتیب در مورد درختان قابل برداشت جنگلها و باغات چوب متعلق به اشخاص انجام می گیرد.

در مبحث بهره برداری جنگل با حجم های نشانه گذاری،تجدید حجم صنعتی و هیزمی و استحصال سروکار داریم. تمام مساعی نظارت طرح ونظارت عالیه طرح های جنگلداری و بهره برداری های باغی این است که اولا مراحل متداول بهره برداری،در چارچوب قوانین و مقررات انجام شود، ثانیا کمیت های ابعاد ضخامت یا طول قسمتهای مختلف درختان که منتج به حجم می شوند با واقعیت منطبق شوند.در بخش های تجدید حجم و استحصال،مجموعه شرایطی در عدم دستیابی به حالت های ایده آل ،خصوصا در بعد اندازه گیری ها دخیل هستند. فلذا این مسئله ،باعث ایجاد چالش متداوم بین لایه های مختلف نظارتی شده و علیرغم آنکه انتظارات حداقل، طی مراحل انجام کار حاصل می گردد درجه رضایت مندی در ابعاد قانونی و فنی به سلیقه و تجزیه و تحلیل های شخصی متکی است.

فرایند استحصال

بعد از مرحله تجدید حجم ، ابتدا مقطوعات صنعتی به گرده بینه، کاتین تبدیل می شوند و بعد از ضرب چکش استحصال از محوطه برداشت خارج می شوند. سپس چوب آلات هیزمی تهیه و جمع آوری و به محل مصرف منتقل می شوند درحالتی که امکان دسترسی با جاده به محوطه برداشتگاه میسر نباشد بهره برداری بصورت سنتی انجام می گیرد یعنی گرده بینه ها به چوب آلات الواری تبدیل می شوند و بهمراه چوب آلات کاتین با دواب از جنگل خارج می شوند.

استحصال بخش های صنعتی و هیزمی توسط هیئت کارشناسی استحصال با آمارگیری (محاسبه حجم وتعداد محصولات قابل حمل) و ضرب چکش و برآورد هیزم بازدید شده انجام می گیرد.

با انجام استحصال، عملا" تفکیک بخش های صنعتی از هیزم انجام می شود و هرگونه نگرانی مربوط به دریافت حق وحقوق دولت برطرف می گردد حتی استفاده صنعتی از هیزمی که با محاسبه کاتین زیر 20 سانتیمتر انجام می شود محاسبه می گردد. ثانیا" ابعاد قابل خروج از جنگل مشخص و در

صورتمجلس استحصال ثبت می شوند بعد از حمل و نقل اولیه و یا بعد از حمل مقطوعات به یارد برای چوب آلات آماده حمل و نقل ثانویه، پروانه حمل صادر می گردد.

در استحصال مکانیزه تنه های بلند توسط اسکیدر از پای کنده بر روی مسیر چوبکشی کشیده شده و به محل دپو منتقل می شوند (حمل و نقل اولیه ) . در این مرحله،در عرصه و کنار کنده، بعد از عملیات تجدید حجم ،درختان به تنه های بلند تبدیل شده و ضرب چکش استحصال بر روی تنه های بلند انجام می شود همچنین شماره بینه های بلند نیز بر روی سطح مقطع یادداشت می شود. در محل دپو یا کنار جاده،ممکن است بینه های بلند به ابعاد سفارش شده مجری طرح ( بینه وکاتین ) که در صورتمجلس استحصال ثبت شده است تبدیل شوند یا در یارد یا ایستگاه نهایی تبدیل شوند.اگر در زمان حمل و نقل ثانویه، (که چوب آلات با صدور پروانه حمل به بازار مصرف حمل می شوند.)،ابعاد مورد درخواست مجری طرح یا خریدار چوب،با ابعاد مندرج در صورتمجلس استحصال مغایر باشد می توان با تنظیم صورتمجلس استحصال تبدیلی ، مشکل موجود را حل نموده ،سپس براساس آن پروانه حمل را صادر نمود. لازم بذکر است که صورتمجلس استحصال اصلی نیازمند دریافت مجوز ترخیص چوب آلات از اداره کل بوده،ولی برای صورتمجلس استحصال تبدیلی، الزامی برای اخذ مجوز از اداره کل نیست.

در روش فعلی استحصال، نگرانی از اجرای قوانین و مقررات باعث گردیده است تا امور فنی مربوط به تسهیل در روند خروج مقطوعات مستحصله مغفول بماند. بعبارتی دیگر در مرحله استحصال، مجری طرح یا پیمانکار چوب(عوامل اجرایی مجری طرح) انتظار دارد بعد از پرداخت کامل عوارض و بهره مالکانه،مواد مستحصله را در سریع ترین زمان ممکن خارج نموده و به بازار مصرف برساند بویژه در مورد درختان صنوبر و کاج و محصولات کاتینی،که ملاک فروش چوب الات بر اساس وزن بوده،گذشت زمان باعث افت وزنی و کاهش درآمد می گردد.لذا بمنظور کمک به فعالیت اقتصادی طرح باید تمام مساعی خود را در اجرای توامان قانون و فن بکار گرفت تا تسریع در انجام امور استحصال حاصل شده و ارزش افزوده بدست آمده موجب تقویت مالی مجری طرح برای انجام تعدات احیایی و حفاظتی گردد. حال اگر فرض نماییم هیچگونه کمک فنی به امر استحصال در بخش فروش مقطوعات درختان کاج و صنوبر در جنگلکاری های مجریانی چون شرکت شفارود (که قسمت اعظم منبع درآمدی آن بخصوص در سالجاری متکی به فروش مقطوعات جنگلهای دست کاشت جلگه ای است)، فروش محصولات با تناژ بالا امکان پذیر نبوده و درآمد ها به نصف یا کمتر تقلیل می یابد. از طرفی ،بعد از دریافت حق و حقوق دولت ،منطقی تر آنست که چوب آلات مستحصله به لحاظ جلوگیری از کاهش افت،هرچه سریع تر به بازار مصرف منتقل شوند.       

 روند استحصال وحمل چوب آلات تهیه شده از جنگل تا مرحله قبل از صدور پروانه حمل، فرآیند اصلی حمل و نقل و بهره برداری جنگل را تشکیل می دهد که به استناد اظهارات صاحب نظران بهره برداری و حمل و نقل جنگل(دکتر سبحانی، استاد دانشکده منابع طبیعی کرج و دکتر نقدی، استاد دانشکده منابع طبیعی صومعه سرا-گیلان) می توان آنرا در دو سیستم سرد و گرم تعریف و تفکیک نمود. البته جزئیات با بسط موضوع و نتیجه گیری کاربردی بیشتر بشرح ذیل آورده شده است:



ادامه مطلب


نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : بهره برداری، استحصال، حمل و نقل، صنعتی، تجدیدحجم، محل دپو، جنگل،
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 20 شهریور 1393

بعد از فرایند قطع درختان ، مطابق مشخصات مندرج در پروانه قطع صادره ( به تفکیک گونه یا جنس درخت ، تعداد و حجم )، مرحله تجدید حجم بمنظور اندازه گیری میزان حجم تنه های صنعتی و هیزمی انجام می شود. تجدیدحجم درختان، در مواردی که تعداد درختان پروانه قطع کم است      ( مثلا" کمتر از 50 اصله ) کار سختی بنظر نمی رسد. یعنی هیئت کارشناسی تجدید حجم کننده با دریافت حکم قانونی، اقدام به اندازه گیری ابعاد هندسی قسمت های تا قطر 20 سانتیمتر برای بخش صنعتی و قسمت زیر 20 سانتیمتر و هیزم استر بندی شده برای بخش هیزمی نموده و حجم نسبتا" دقیقی از دو بخش  صنعتی و هیزمی بدست می آید. البته در صورت عدم اقدام عوامل مجری طرح یا صاحب پروانه قطع نسبت به استربندی دقت محاسبه حجم هیزمی از حالت ایده آل فاصله گرفته و ممکن است برآورد بخش های اندازه گیری نشده با خطاهایی همراه باشد.درحالت تجدید حجم صددرصد معمولا" حجم صنعتی ( با اندازه گیری قطر و طول تنه ها در ابعاد مختلف و سپس جمع زدن نهایی ) با دقت نسبتا" قابل قبول تا خیلی خوب بدست می آید ولی حجم هیزمی ، چنانچه چوب آلات هیزمی نامتقارن وکوتاه یاکم قطر استربندی نشده باشند همواره بصورت تلفیق محاسبه کاتین زیر20 و برآورد هیزم استری محاسبه می شود.

در مواردی که تعداد درختان پروانه قطع، زیاد باشد کار تجدید حجم یا اندازه گیری ابعاد تنه های درختان مقطوعه، وقت گیر بوده در نتیجه هیئت تجدید حجم خصوصا" ناظر طرح به زمان بیشتری برای اندازه گیری ها نیازمند است. متاسفانه وضعیت تعداد نیروهای ناظر طرح به گونه ای است که چند سری به یک ناظرطرح محول شده و طبیعتا" برای رسیدگی به امور مختلف نشانه گذاری ، تجدید حجم ، استحصال ، گشت های حفاظتی ، بازدید مناطق احیائی ، بازدید حصارکشی قطعات ، بازدید وضعیت ساماندهی و مشکلات اقتصادی اجتماعی طرح، نظارت بر امور عمرانی جاده سازی و سایر مواردکه تقریبا" در ایام خشک سال یا فصل کار امکان پذیر است می بایست به گونه ای انجام تا هر ناظر به همه تعهدات و وظایف محوله، به نحوی که رضایت در همه قسمت ها کسب گردد عمل نماید. بنابراین با لحاظ جمیع شرایط، ناظر طرح نمی تواند وقت های خیلی زیاد را فقط به امر تجدید حجم اختصاص دهد لذا سرعت عمل نیز به فاکتور دقت اضافه می شود.

 از اینرو در تجدید حجم به روش سنتی معمولا" ناظرین براساس آشنایی با درختان توده ، استفاده از اطلاعات در زمان نشانه گذاری ، میزان مهارت خود و استفاده از تجارب گذشته یا گذشتگان ، آن قسمتی از درختان مقطوعه که عملا" فرصت اندازه گیری دقیق را پیدا نمی کنند را بصورت درصدی با دقت مناسب و نزدیک به واقعیت برآورد می کنند .

برای رفع نقیصه فوق الذکر، سازمان جنگلها در سالهای گذشته ( دهه 80 ) روش تجدید حجم تری پی را اجرا نمود که این روش برای پروانه قطع های بیشتر از 450 اصله الزامی بوده و تاحال حاضر نیز ادامه دارد گرچه روش تری پی که مبتنی بر علم آمار است بر روش سنتی ارجحیت داشته اما نقص بزرگ آن، عدم تبعیت کیفیت تنه همه درختان جامعه آماری از درصدهای صنعتی یا هیزمی حاصل محاسبه درختان نمونه است. بعبارتی دیگر روش تری پی، متغیر کیفیت تنه درختان جامعه آماری را ثابت فرض نموده است درحالیکه عملا" این موضوع در جنگلهای ناهمسال وکهنسال مانند جنگلهای شمال، رعایت نمی گردد.

روش تجدید حجم در مورد جنگلهای دست کاشت صنوبر وکاج تدا و توسکاکه دارای درختان با قطر متوسط 20 تا 30 سانتیمتر هستند عملا" بصورت نمونه برداری اولیه بدست می آید یعنی تعدادی از درختان در قطرهای مختلف قطع و حجم صنعتی و هیزمی آنها محاسبه شده سپس حجم صنعتی و

هیزمی مربوط به مابقی درختان محدوده تجدید حجم مورد نظر تعمیم داده می شود البته محاسبه حجم هیزمی بصورت تلفیق محاسبه حجم کاتین زیر 20 و برآورد مابقی هیزم انجام می گیرد در مجموع این روش مشابه روش تری پی بوده و برای درختان با طبقات قطری کم که دارای واریانس پایین قطر و حجم و ارتفاع هستند قابل قبول بوده مشروط بر آنکه درختان طبقات قطری بتعداد مناسب و

قابل قبول از نظر علم آمار انتخاب شوند.

درخاتمه مبحث تجدید حجم ذکر این نکته ضروری است که حالت مطلوب و ایده آل تجدید حجم محاسبه دقیق حجم های صنعتی و هیزمی برای هریک از درختان مقطوعه است ولی در اجرا ممکن است متغیرهایی باعث فاصله گرفتن از ایده آل مذکور بشوندکه باید سعی نمود با تکیه بر مهارت و

تجربه و تلاش برای دقت بیشتر بنحوی محاسبات و برآوردها را ارائه نمود تا حق وحقوق دولت

 (از آنجا که ملاک دریافت بهره مالکانه حجم های صنعتی و هیزمی است ) ضایع نگردد.





نوع مطلب : یادداشت ها و تحلیل های شخصی، 
برچسب ها : تجدیدحجم، حجم صنعتی، حجم هیزمی، حجم نشانه گذاری، تری پی، برآورد،
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 2 مرداد 1393





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات